Iako su Opći izbori u Bosni i Hercegovini završeni 4. oktobra, predizborna kampanja još je vidljiva na ulicama brojnih gradova i općina.
Fotografije kandidata, stranački slogani i političke poruke i dalje se mogu vidjeti na plakatima i drugim površinama na kojima su bili postavljeni tokom kampanje.
Međutim, političke stranke i drugi politički subjekti imaju još jednu zakonsku obavezu nakon završetka glasanja – ukloniti izborni materijal u propisanom roku.
Taj rok ističe 19. oktobra 2026. godine.
Zakon daje rok od 15 dana
Opći izbori u BiH održani su u nedjelju, 4. oktobra 2026. godine.
Član 7.2 stav (4) Izbornog zakona BiH propisuje da je politički subjekt dužan u roku od 15 dana od dana izbora osigurati uklanjanje oglasa, plakata, postera i drugog sličnog materijala korištenog u svrhu izborne kampanje.
To znači da politički subjekti materijal korišten tokom ovogodišnje kampanje moraju ukloniti najkasnije do 19. oktobra.
Obaveza se odnosi na materijale postavljene u prostorima određenim za kampanju, a koje su stranke i kandidati koristili za predstavljanje svojih programa, slogana i kandidata biračima.
Kazne mogu doseći 30.000 KM
Za one koji ovu obavezu ne ispune zakon predviđa i novčane sankcije.
Član 19.9 Izbornog zakona propisuje da politički subjekt može biti kažnjen novčanom kaznom u rasponu od 3.000 do 30.000 KM ukoliko u roku od 15 dana nakon izbora ne ukloni izborni promotivni materijal na način propisan članom 7.2.
To ne znači da će svako kašnjenje automatski završiti maksimalnom kaznom od 30.000 KM.
Visina eventualne sankcije određuje se u konkretnom postupku i zavisi od okolnosti utvrđenog prekršaja.
Plakati nisu samo pitanje izgleda grada
Obaveza uklanjanja predizbornog materijala nije uvedena samo zbog izgleda javnih površina nakon završetka kampanje.
Riječ je o dijelu izbornih pravila koja uređuju ponašanje političkih subjekata prije, tokom i nakon izbornog procesa.
Tokom kampanje političkim subjektima omogućeno je postavljanje promotivnog materijala na mjestima na kojima je to dozvoljeno.
Nakon glasanja, međutim, imaju obavezu i da taj materijal uklone.
Pravilo uvedeno izmjenama iz 2024. godine
Odredba o obaveznom uklanjanju plakata u roku od 15 dana uvedena je izmjenama Izbornog zakona BiH iz 2024. godine.
U tekst zakona tada je dodat novi stav člana 7.2 kojim je precizno utvrđena obaveza političkih subjekata nakon izbornog dana.
Istovremeno je u kaznenim odredbama propisano da nepoštivanje ovog roka predstavlja prekršaj za koji politički subjekt može biti novčano kažnjen.
Stranke imaju još nekoliko dana
Pošto je danas 13. oktobar, političkim subjektima ostalo je još nekoliko dana da završe uklanjanje materijala.
Nakon 19. oktobra plakati, posteri i slični predizborni materijali koji ostanu na mjestima obuhvaćenim zakonskom obavezom mogli bi postati osnov za pokretanje postupka zbog kršenja Izbornog zakona.
Za stranke to znači da izborni proces nije završen samim zatvaranjem biračkih mjesta i prebrojavanjem glasova.
Nakon sedmica tokom kojih su njihove poruke i fotografije kandidata bile prisutne širom zemlje, sada imaju zakonsku obavezu da uklone ono što su koristile tokom kampanje.
Izbori završeni, ali jedna obaveza još traje
Centralna izborna komisija BiH još obrađuje rezultate Općih izbora, dok istovremeno teče rok za uklanjanje političkog oglašavanja.
Do 19. oktobra stranke i kandidati imaju vremena da ispune ovu obavezu.
Ukoliko to ne učine, Izborni zakon predviđa novčane kazne koje mogu iznositi od 3.000 do 30.000 KM.
Tako će, nakon završetka kampanje i samog glasanja, i uklanjanje predizbornih plakata predstavljati posljednji vidljivi korak kojim se zatvara jedan dio izbornog procesa.
