Joseph Schmitz, figura koja se u američkim političkim i sigurnosnim krugovima često opisuje kao kontroverzna, boravio je 6. januara u Banjoj Luci, gdje je prisustvovao obilježavanju Badnje večeri kao gost Milorada Dodika. U grad je doputovao u pratnji Roda Blagojevicha, lobiste i bivšeg političkog operativca u Sjedinjenim Američkim Državama, čije se aktivnosti u posljednje vrijeme povezuju s međunarodnim zastupanjem interesa Republike Srpske.
Tokom boravka u Banjoj Luci, Schmitz nije davao izjave za javnost niti je odgovarao na novinarska pitanja. Ipak, njegovo pojavljivanje na događajima poput božićnog ručka, organizovanog u Dodikovoj režiji, ponovo je skrenulo pažnju na političko-lobističku mrežu veza koje se u posljednje vrijeme dovode u vezu s rukovodstvom entiteta Republika Srpska.
Schmitz i Blackwater
Schmitz je ranije obavljao dužnost generalnog inspektora američkog Ministarstva odbrane tokom mandata predsjednika Georgea W. Busha. Nakon toga je godinama bio angažovan na rukovodećim pozicijama u kompaniji Blackwater Worldwide, privatnoj sigurnosnoj firmi koja je stekla globalnu reputaciju tokom američkih vojnih operacija u Iraku. Upravo zbog djelovanja Blackwatera, kompanija je često bila predmet međunarodnih kritika i polemika, posebno u vezi s ulogom privatnih vojnih kompanija u ratnim zonama.
Uloga u predsjedničkoj kampanji 2016. godine
Tokom predsjedničke kampanje u SAD-u 2016. godine, Schmitz je djelovao kao savjetnik za vanjsku politiku u timu Donalda Trumpa. U tom periodu, prema navodima američkih medija, nastojao je pokrenuti istrage protiv Trumpove protivkandidatkinje Hillary Clinton, oslanjajući se na navodne digitalne izvore i materijale čija autentičnost nikada nije potvrđena. Stručnjaci za cyber sigurnost tada su upozoravali da se radi o neprovjerenim i nepouzdanim informacijama.
Veze sa sirijskim pitanjem i lobiranjem u SAD-u
Krajem 2025. godine, ime Josepha Schmitza ponovo se pojavilo u kontekstu sirijskog pitanja. Prema pisanju pojedinih međunarodnih medija, u Sjedinjenim Američkim Državama je intenzivirano lobiranje povezano s političkim i manjinskim strukturama koje su ranije imale bliske veze s režimom Bashara al-Assada. U tom okviru spominjala se i Fondacija za razvoj Zapadne Sirije sa sjedištem u Libanu, koja je angažovala američke lobističke kuće i savjetnike.
Schmitz je ranije povezivan i s pokušajima nabavke većih količina ruskog naoružanja i municije za potrebe oružanih formacija u Siriji, ali prema dostupnim informacijama ti planovi nisu realizovani zbog izostanka potrebnih dozvola i saglasnosti američkih nadležnih institucija.
Značaj posjete Banjoj Luci
Dolazak Josepha Schmitza u Banju Luku, u periodu pojačanih geopolitičkih napetosti i u organizaciji lidera SNSD-a, otvorio je nova pitanja o obimu i karakteru lobističkih aktivnosti Republike Srpske u Sjedinjenim Američkim Državama. Također je dodatno skrenuta pažnja na simboličku i potencijalno operativnu težinu veza koje se uspostavljaju s inostranim političkim i sigurnosnim akterima.
Kritičari ovakvih odnosa upozoravaju da javno prisustvo međunarodno polarizirajućih ličnosti može negativno uticati na kredibilitet institucija Bosne i Hercegovine, percepciju regionalne stabilnosti i proces evropskih integracija Zapadnog Balkana.
Iako detalji razgovora i konkretni ciljevi posjete nisu zvanično saopćeni, činjenica da je riječ o osobi sa bogatim, ali kontroverznim političkim i profesionalnim iskustvom čini ovu posjetu daleko značajnijom od pukog protokolarnog susreta. Zbog toga je ona ponovo otvorila domaće političke rasprave o transparentnosti, utjecaju i strateškom pravcu vanjskih partnerstava u Bosni i Hercegovini.
